FTF: Een juridische structuur opbouwen voor uw Vrije Softwareprojecten

Overzicht

In deze gids vindt u enkele praktische tips om uw Vrije Softwareproject enigzins formeel te structureren. Dankzij Vrije Softwarelicenties kan u het voortbestaan en de coherentie van uw projecten verzekeren. Maar er zijn nog wel een aantal andere zaken die de duurzaamheid van uw arbeid bepalen. Op langere termijn kan u eraan denken om een juridische entiteit op te richten, u zou er voor kunnen kiezen om de auteursrechten te consolideren of u zou eventueel ook kunnen beslissen om uw werk te integreren in een groter project.

Deze gids is geen juridisch advies en is zeker niet geschreven als regelgeving. Het is eerder bedoeld als basis voor een opbouwend gesprek over het opzetten van formele structuren. Het kan u helpen om alles eens op een rijtje te zetten. Met de inzichten die u zo vergaart kan u beter voorbereid gaan praten met specialisten in deze materie: juristen, adviescentra voor burgers of bedrijven en overheidsinstellingen.

Projectbeheer

Eens een project succesvol blijkt en groeit, staan de projectleiders voor de uitdaging om alles te blijven beheren. Op dat moment moeten de belangrijkste ontwikkelaars beginnen praten over het beheer en zoeken naar de best mogelijke structuur daarvoor. Deze discussie leidt meestal naar de keuze voor een formele juridische structuur die ook het financieel beheer kan ondersteunen.

Er bestaan verschillende formele juridische structuren. Enkele voorbeelden:

Bedrijf
Non-profit organisatie
Stichting

Een formele juridische structuur opzetten is eenvoudiger dan u denkt. In veel gevallen hoeft u er slechts een paar uur in te investeren en enkele formulieren in te vullen. Uiteindelijk is de juiste keuze afhankelijk van de doelen die u stelt.

Wij stellen voor dat u als volgt aan het proces begint:

Beschrijf de doelen van uw project. Niet uw specifieke ontwikkelingdoelen, maar eerder het omvattende idee dat aan de basis van dit project ligt. Bijvoorbeeld: "Thuisgebruikers over heel de wereld moeten films kunnen bekijken en muziek beluisteren."
Maak een lijstje van de zaken waaraan zeker voldaan moet worden om dit doel te bereiken. Enkele mogelijke voorbeelden:
- Een cross-platform client om video en muziek af te spelen
- Ondersteuning voor internationale talen
- Een internationale website om de code te verdelen
- Zorgen dat de broncode makkelijk te verkrijgen is
- Mensen aantrekken die kunnen helpen bij de ontwikkeling
- Een formele vertegenwoordiger aanstellen die kan onderhandelen met derden
- Het project moet de wetten respecteren van de landen waar het verdeeld wordt
Omschrijf de organisatorische regels die u belangrijk vindt. Enkele voorbeelden:
- Ons project moet een meritocratie worden
- We moeten de financiële zaken eerlijk kunnen beheren
- Wij willen winst maken
- Individuele ontwikkelaars mogen geen juridisch risico lopen
- Het project mag niet afhankelijk zijn van één bepaalde persoon en moet kunnen overleven ongeacht wie het project verlaat
- In welk land woont u (of de meerderheid van de ontwikkelaars), is het zinvol om daar ook de juridische structuur op te bouwen

Als u de bovenstaande lijst hebt afgewerkt zal u al een vrij goed idee hebben over de mogelijkheden en de beperkingen van uw project. Dit zou al moeten volstaan om aan het echte werk te beginnen. U kan beginnen praten met organisaties zoals de FSFE of een advocaat over de volgende stappen.

Tijdens die volgende stappen kan het interessant zijn om aan een gekwalificeerd vertegenwoordiger de volgende vragen te stellen:

Op welke wijze beïnvloedt de bedrijfswetgeving in het door u gekozen land uw juridisch entiteit? Voorbeelden:
- Hoe moeten we de door ons gewenste organisatorische structuur aanpassen om te voldoen aan de juridische vereisten?
- Hoe moeten we risico's en verantwoordelijkheden aanpakken bij het oprichten van onze juridische entiteit?
Officialiseer de doelen van je project in een intentieverklaring, constitutie, bedrijfsplan of beleidsdocument
Financiële verantwoordelijkheid, belastingen (indien van toepassing)

Hoe werkt het auteursrecht

Projecten hebben soms geen formele juridische entiteit maar de leden van het project hebben een gezamenlijke (alhoewel juridisch betwijfelbare) melding van auteursrecht, zoals bijvoorbeeld:

Maar wat is precies het 'team'? Als "Widgets Development Team" geen rechtspersoon is (bijvoorbeeld een natuurlijke persoon of bedrijf) kan die algemeen gesproken geen auteursrecht hebben.

Het heeft dus meer zin als het auteursrecht toebehoort aan een persoon of een formele juridische entiteit. Zoals:

Widgets 1.0 ©2008 Richard M. Sprocketmacher, Robert Clockwork
Widgets 1.0 ©2008 Widgets and Sprockets e.V.

Als u de auteursrechten goed beheert, zal u merken dat sommige zaken veel eenvoudiger worden:

U kan het hele project vertegenwoordigen als u praat met derden
Men kan de rechten voor het volledige project afdwingen als de licentievoorwaarden niet worden nageleeft
U kan makkelijk overschakelen naar een nieuwere versie van de licentie die u gebruikt

Het is ook heel belangrijk om je code goed te beheren. Als je niet weet welke licentie bij welke code hoort, kan je in grote problemen komen. Even de tijd nemen om de volgende raadgevingen te implementeren zal op termijn zeker renderen.

Zorg dat men in elk bronbestand een juiste en volledige kennisgeving van het auteursrecht en de licentie opneemt.
Volg de aanbevolen praktijken beschreven door de Vrije Softwaregemeenschap voor het labelen van de software: licht de gebruikers van de software in over de licentie die van toepassing is, maak deze informatie bekend op traditioneel te verwachten en nuttige plaatsen zoals het 'COPYING'-bestand, de documentatie en de website.
Voeg een kopie van de licentie(s) die van toepassing is(zijn) toe aan het werk. Zo weet men waaraan men zich moet houden.

Lees FSF's guidelines on the GNU licences voor meer tips en trucs.

De auteursrechten consolideren

Eén van de mogelijke keuzes om uw project te kunnen beheren, is het oprichten van een formele juridische entiteit waaraan al de auteursrechten van het project kunnen toegewezen worden. Deze techniek noemen we het consolideren van de auteursrechten. Wat concreet betekent dat alle auteursrechten samen beheerd kunnen worden.

Dit wordt meestal bewerkstelligd door middel van een document dat het auteursrecht toewijst. Sommige mensen noemen dit liever een document dat de exploitatierechten toewijst. Dit soort documenten wordt gebruikt door projecten zoals GNU en KDE e.V.

U kan een voorbeeld van zo'n document vinden op FSFE's website. Wij publiceren daar de Fiduciary Licence Agreement een document waarmee men het auteursrecht of de exclusieve exploitatierechten kan overdagen. Het is zo geschreven dat het zowel werkt in het systeem van het gewoonterecht (common law) als in het civiele rechtsysteem.

Auteursrechten toewijzen is een ernstige zaak (men draagt tenslotte juridische rechten over). Neem contact op met juridische adviseurs voor je aan dat proces begint. De praktische uitvoering kan verschillen tussen verschillende rechtssystemen. Uit voorzorg kan men best een ervaren jurist onder de arm nemen zodat men zeker is dat alle toewijzingen en licenties juridisch geldig zijn.

Handelsmerken

Het oprichten van een formele entiteit voor Vrije Softwareprojecten kan helpen bij het controleren en beheren van de handelsmerken.

Handelsmerken zijn nuttig:

Ze bezorgen je project een identiteit, wat de administratieve rompslomp en juridische problemen kan beperken.
Ze voorkomen dat andere projecten met uw project verward worden.

Handelsmerken moeten geregistreerd worden. U kan deze zelfs in verschillende rechtsgebieden registreren als uw project internationale ambities heeft.

Een formele juridische structuur kan helpen bij het beheren van handelsmerken:

Men kan richtlijnen opstellen voor het gebruik van de handelsmerken, ook voor het gebruik door de gemeenschap
U kan een vergunning verlenen voor het gebruiken van de handelsmerken voor merchandising, sponsoring of advertenties
U hebt zo een eenduidig juridisch aanvaardbaar contactpunt voor uw handelsmerken

Handelsmerken zijn juridisch gezien sterke wapens maar je hebt ook de plicht om de rechten die ze je geven te vrijwaren. En ze verhinderen onder bepaalde voorwaarden dat anderen de door u gekozen naam kunnen gebruiken. Door deze redenen nemen verschillende projecten ook verschillende standpunten in over het beheer van deze rechten.

Controleer de volgende zaken als u handelsmerken wil gebruiken:

Onderzoek of de handelsmerken die u wil gebruiken uniek zijn. Het wordt aangeraden om hiervoor beroep te doen op een advocaat of juridisch consulent.
Gebruik de juiste aanduidingen (onder andere 'R' of 'TM' synbolen) waar nodig
Hou alles bij in nauwkeurige verslagen

Het kan nuttig zijn om in een document vast te leggen hoe, waar en voor welke doelen de handelsmerken gebruikt kunnen worden door derden. Zo kunnen oeverloze discussies en conflicten in het project en de gemeenschap in het algemeen vermeden worden. Open communicatie is waardevol in de Vrije Softwarewereld. Het is dan ook bijzonder belangrijk om uw gemeenschap uitvoerig te consulteren voor het bepalen van deze regels.

Bijkomende informatie

De volgenden publicaties over infrastructurele zaken kunnen nuttig zijn als naslagwerk of voor dieper onderzoek. Deze documenten kunnen termen bevatten zoals "intellectuele eigendom" of "Open Source" welke door de FSFE niet gesteund worden. Waarom? Lees even de artikelen "Did You Say “Intellectual Property”? It's a Seductive Mirage" en "Why “Open Source”misses the point of Free Software".

Engelfriet, A (2006) Crash course on copyrights / Spoedcursus auteursrecht (Engels, nederlands) Online versie
Fontana, R, et al. (2008) A Legal Issues Primer for Open Source and Free Software Projects (SFLC), hoofdstukken 3, 4, 5 Online versie
Lindberg, Van (2008) Intellectual Property and Open Source: A practical guide to protecting code (O'Reilly), hoofdstuk 14: "Incorporating as a non-profit" WorldCat listing
Meeker, Heather J. (2008) The Open Source Alternative: Understanding Risks and Leveraging Opportunities (Wiley) hoofdstukken 4, 7, 8, 10 WorldCat listing

Als u meer informatie wil kan u ons contacteren:

FSFE's Freedom Task Force: ftf@fsfeurope.org

Over dit document

Dit document wordt uitgegeven onder de Creative Commons Naamsvermelding-Geen Afgeleide werken 3.0 Unported licentie.

To top

Zoeken