Software Patents

Ένα μέλλον χωρίς διπλώματα ευρεσιτεχνίας λογισμικού

Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (πατέντες) λογισμικού απειλούν την ελευθερία του χρήστη. Δημιουργούν νομικούς και οικονομικούς κινδύνους που κάνουν πιο δύσκολη την ανάπτυξη και τη διανομή του λογισμικού. Βλάπτουν την καινοτομία και εμποδίζουν τον υγιή ανταγωνισμό στην αγορά λογισμικού.

Τι είναι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας λογισμικού;

Tα διπλώματα ευρεσιτεχνίας λογισμικού είναι δικαιώματα μονοπωλίου, που παραχωρεί το κράτος στον δημιουργό μιας τεχνολογικής καινοτομίας. Όταν εφαρμοστούν στο λογισμικό, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας δίνουν στην εταιρεία που τα κατέχει το δικαίωμα να εμποδίζει οποιονδήποτε να υλοποιεί μια παρόμοια λύση. Αντίθετα με το copyright, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας λογισμικού δεν περιορίζουν τη χρήση μιας έκφρασης ή τη χρήση του ίδιου του κώδικα. Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας περιορίζουν τη χρήση ορισμένων ιδεών - στην περίτωση του λογισμικού, αυτές οι ιδέες συνίστανται σε αλγορίθμους και σε μαθηματικά.

Κακό για τον ανταγωνισμό, κακό για την καινοτομία

Πολλές ακαδημαϊκές μελέτες έδειξαν ότι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας λογισμικού είναι άχρηστα για την ενθάρρυνση της καινοτομίας. Καθιστούν πιο δύσκολο για τους προγραματιστές να γράφουν και να κυκλοφορούν στην αγορά νέα προγράμματα που ανταγωνίζονται τα ήδη υπάρχοντα. Η καινοτομία στο λογισμικό είναι βαθμιαία, αφού οι νέες ιδέες δομούνται πάνω στις παλαιότερες. Αν μια παλιά ιδέα εμποδίζεται από ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, τότε οι προγραμματιστές δεν μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν ως βάση για τις δικές τους φρέσκες ιδέες.

Tα διπλώματα ευρεσιτεχνίας είναι διαφορετικά από το copyright, και αναμφισβήτητα πιο επιβλαβή. Το copyright απλώς παραχωρεί στους δημιουργούς ένα μονοππώλιο για ένα συγκεκριμένο έργο, όπως πχ. ένα κείμενο ή ένα πρόγραμμα. Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας δίνουν στους κατόχους τους ένα μονοππώλιο σε όλα τα προγράμματα που χρησιμοποιούν μια δεδομένη ιδέα.

Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας ενθαρρύνοουν τα μονοπώλια

Τα περισσότερα διπλώματα ευρεσιτεχνίας στον κόσμο της Πληροφορικής τα έχουν οι μεγάλες εταιρείες που υπάρχουν στην αγορά για πολύ καιρό. Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα οποία είναι δαπανηρά στην κατοχύρωσή τους, στη συντήρησή τους, και στη δικαστική τους υποστήριξη, τους παρέχουν ένα ισχυρό όπλο εναντίον των προγραμματιστών και των εταιρειών που αντιπροσωπεύουν μια απειλή για τη δική τους θέση ισχύος στην αγορά, τόσο στο Ελεύθερο, όσο και στο ιδιοκτησιακό λογισμικό.

Status quo στην Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Συνθήκη για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας λέει ότι "τα προγράμματα για υπολογιστές" δεν μπορούν να υπαχθούν σε διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Παρόλα ταύτα, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας (EPO) ανέπτυξε ένα δόγμα σύμφωνα με το οποίο "οι καινοτομίες που υλοποιούνται σε υπολογιστές" μπορούν να υπάγονται σε διπλώματα ευρεσιτεχνίας, και χορήγησε δημοσίως ενδεχομένως ακόμη και δεκάδες χιλιάδες διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας λογισμικού. Λόγω των διφορετικών περιοχών δικαιοδοσίας ανά την Ευρώπη, η εφαρμογή αυτών των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ήταν τόσο δύσκολη που δεν έγινε σχεδόν ποτέ. Αυτό το γεγονός προστάτευσε τους προγραμματιστές Ελεύθερου Λογισμικού σε όλη την Ευρώπη από τις χειρότερες υπερβολές του συστήματος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Υπό την εξαιρετική πίεση από την κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε το 2005 την κοινοτική οδηγία για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, η οποία θα επέτρεπε ευθέως τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας για τα προγράμματα υπολογιστών. Έκτοτε, οι προσπάθειες για πατεντοποίηση του λογισμικού άλλαξε κατεύθυνση, προς τη δημιουργία ενός συστήματος με ένα "ενιαίο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας" για την Ευρώπη. Σε αυτό το σύστημα, το EPO θα είχε μια μεγαλύτερη ανεξαρτησία να υλοποιεί το μαξιμαλιστικό του δόγμα για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Το ενιαίο συστημα διπλωματος ευρεσιτεχνίας έχει σχεδόν επινοηθεί για να κάνει ευκολώτερη την επιβολή των πατεντών. Αυτό αυξάνει σημαντικά το επίπεδο κινδύνου για τους προγραμματιστές Ελεύθερου Λογισμικού.

Πως το FSFE πολεμά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας λογισμικού

Ο στόχος του FSFE ειναι η κατάργηση των πατεντών στο λογισμικό άπαξ διά παντός. Αυτό θα πάρει πολύ καιρό, και πολλή και σκληρή δουλειά. Μέχρι να πετύχουμε αυτό τον στόχο, εργαζόμαστε για να περιορίσουμε τους κινδύνους που τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας θέτουν για τους προγραμματιστές Ελεύθερου Λογισμικού. Αυξάνουμε τη συνειδητοποίηση για τη βλάβη που διπλώματα ευρεσιτεχνίας προκαλούν στους διαμορφωτές πολιτικών και στις επιχειρήσεις. Συνδιαμορφώνουμε τις δημόσιες πολιτικές σε όλα τα επίπεδα, για να περιορίσουμε την επίπτωση των πατεντών στο λογισμικό. Εκπαιδεύουμε τις ρυθμιστικές αρχές στη διαχείριση των απειλών για τον ανταγωνισμό που σχετίζονται με τις πατέντες, και παρακολουθούμε στενά το πώς η υλοποίηση του ενιαίου Ευρωπαϊκού συστήματος έκδοσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας επηρρεάζει τους προγραμματιστές λογισμικού.

Free Software Foundation Europe
Schönhauser Allee 6/7, 10119 Berlin, Germany
E-Mail: office@fsfeurope.org
Phone: +49-30-27595290
http://fsfe.org/campaigns/swpat/