Τι είναι το Ελεύθερο Λογισμικό;

Η λέξη Ελεύθερο στο Ελεύθερο Λογισμικό αναφέρεται στην ελευθερία του χρήστη, όχι στην αγοραία τιμή. Με αυτή την έννοια που χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του '80, ο πρώτος τεκμηριωμένος πλήρης ορισμός εμφανίζεται δημοσιευμένος στο GNU's Bulletin, τόμος 1 αρ. 1, τον Φεβρουάριο του 1986. Ειδικότερα, τέσσερις ελευθερίες για τον χρήστη ορίζουν το Ελεύθερο Λογισμικό:

Οι ελευθερίες αυτές είναι δικαιώματα, όχι υποχρεώσεις, αν και ο σεβασμός προς αυτές, υπέρ της κοινωνίας, ενδέχεται να υποχρεώσει το άτομο. Καθένας μπορεί να επιλέξει να μην κάνει χρήση τους, όπως επίσης μπορεί να επιλέξει τη χρήση όλων. Ειδικότερα, πρέπει να γίνει κατανοητό πως το Ελεύθερο Λογισμικό δεν αποκλείει την εμπορική χρήση. Αν ένα πρόγραμμα δεν επιτρέπει την εμπορική χρήση και την εμπορική διανομή, δεν είναι Ελεύθερο Λογισμικό. Πράγματι ένας αυξανόμενος αριθμός εταιριών, βασίζουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο πλήρως ή τουλάχιστον μερικώς σε Ελεύθερο Λογισμικό, μεταξύ αυτών και μερικοί από τους μεγαλύτερους προμηθευτές ιδιοκτησιακού λογισμικού. Το Ελεύθερο Λογισμικό καθιστά νόμιμη την παροχή βοήθειας και υποστήριξης, δεν την καθιστά υποχρεωτική.

Ορολογία

Ελεύθερο Λογισμικό (Free Software) είναι ο αυθεντικός όρος για λογισμικό που σέβεται την ελευθερία και υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για τους οποίους η ορολογία αυτή εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σήμερα. Ελεύθερο Λογισμικό υποδηλώνει ελευθερία και στη μετάφραση υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα σε ελευθερία και τιμή αγοράς. Στα Γαλλικά, το Ελεύθερο Λογισμικό γίνεται «logiciels libre», «software libre» στα Ισπανικά, «software libero» στα Ιταλικά και «Fri Software» στα Δανικά.

Ανοιχτός Κώδικας

Στις 3 Φεβρουαρίου του 1998, με την ανακοίνωση της Netscape να κυκλοφορήσει τον δικό της περιηγητή ως Ελεύθερο Λογισμικό, μία ομάδα ανθρώπων συναντήθηκε στο Palo Alto της Silicon Valley και πρότεινε το ξεκίνημα μίας εκστρατείας εμπορικής εκμετάλλευσης για το Ελεύθερο Λογισμικό, χρησιμοποιώντας τον όρο «Open Source» (Ανοικτός Κώδικας). Στόχος ήταν η ταχεία εμπορευματοποίηση του Ελεύθερου Λογισμικού και η αποδοχή του από τις εταιρίες και τις κοινοπραξίες της ραγδαία αναπτυσσόμενης νέας οικονομίας. Ως μέσο για το σκοπό αυτό, έλαβαν συνειδητά την απόφαση να παραμερίσουν όλα τα μακροπρόθεσμα ζητήματα (όπως φιλοσοφικά, ηθικά, κοινωνικές επιπτώσεις) τα σχετικά με το Ελεύθερο Λογισμικό, θεωρώντας ότι αυτά έθεταν εμπόδια στη διαδικασία της γρήγορης αποδοχής από την αγορά. Πρότειναν να εστιάσουν σε τεχνικά μόνο πλεονεκτήματα. [3]

Αν και συχνά χρησιμοποιείται καλόπιστα από όσους αναφέρονται στη σημασία του Ελεύθερου Λογισμικού, ο όρος «Ανοικτός κώδικας», που αρχικά ορίστηκε να σημαίνει ό,τι και το Ελεύθερο Λογισμικό σε σχέση με τις άδειες χρήσης και τις εφαρμογές, έχει γίνει πληθωριστικός. Σήμερα χρησιμοποιείται συνεχώς για όλα από το Ελεύθερο Λογισμικό μέχρι και το αυστηρά ιδιοκτησιακό «Governmental Security Program» (GSP) της Microsoft. [4]

Ελεύθερο (Libre) Λογισμικό

Όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε να ασχολείται με το Ελεύθερο Λογισμικό σε σταθερή βάση, επιδίωξε να αποφύγει τη σύγχυση που προκαλεί ο αγγλικός όρος «Free Software» και τις παρερμηνείες του όρου «Open Source», υιοθετώντας έναν τρίτο όρο, ο οποίος εμφανιζόταν περιστασιακά από το 1992: «Libre Software». Ο όρος αυτός αποδείχθηκε ανθεκτικός απέναντι σε πληθωριστική χρήση και χρησιμοποιείται ως ταυτόσημος με τον όρο Free Software. Επομένως, μπορεί να αποτελέσει μία λύση για όσους ανησυχούν μήπως παρερμηνευτούν όταν μιλούν στα αγγλικά.

Παραπομπές

  1. Ως παραπομπή, δείτε OSI FAQ: «Πώς σχετίζεται ο 'ανοιχτός κώδικας' με το 'ελεύθερο λογισμικό'; Η πρωτοβουλία ανοιχτού κώδικα είναι ένα μάρκετινγκ για το ελεύθερο λογισμικό. Είναι ένα είδος προώθησης του 'ελεύθερου λογισμικού' σε πραγματιστική βάση, αντί ιδεολογική. Το επικερδές συστατικό δεν έχει αλλάξει, αλλά η στάση και ο συμβολισμός έχουν διαφοροποιηθεί». Έξω από αυτό το μάλλον απερίσκεπτο σημείο από το FAQ, το OSI και οι υποστηρικτές του γενικά αποφεύγουν τον όρο «Ελεύθερο Λογισμικό».
  2. Σε αυτό το πρόγραμμα, κυβερνήσεις και διακυβερνητικοί οργανισμοί, πληρώνουν σημαντικές αμοιβές σε επιφανειακές επιθεωρήσεις ορισμένων τμημάτων του πηγαίου κώδικα των Windows, σε εξειδικευμένα κέντρα της Microsoft. Αυτό μπορεί να ενισχύει την «αίσθηση ασφάλειας» αλλά ουσιαστικά είναι περιττό, ειδικά από την στιγμή που δεν γνωρίζουν αν ό,τι έχουν επιθεωρήσει είναι αυτό που διαθέτουν στους υπολογιστές τους. Και φυσικά αυτό δεν τους παρέχει καμία ελευθερία.